Biała lista VAT: koniec utraty kosztu od 2027 r.?

Rada Ministrów przyjęła 21 lipca 2026 r. projekt, który ma znieść sankcję w podatkach dochodowych za przelew na rachunek spoza białej listy VAT oraz za pominięcie obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności. Zmiana ma być stosowana od 1 stycznia 2027 r. Nie oznacza to jednak, że już dziś można zrezygnować ze sprawdzania rachunków albo z formularza ZAW-NR. Projekt musi jeszcze przejść przez parlament, zostać podpisany i ogłoszony, a obecne przepisy nadal obowiązują.

Co rząd chce zmienić w białej liście VAT?

Projekt UDER107 dotyczy ustaw o PIT i CIT. Jego celem jest usunięcie części sankcji, które obecnie mogą pozbawić przedsiębiorcę prawa do zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodów.

Zmiana obejmuje sytuacje, w których przedsiębiorca dokonuje płatności za transakcję o wartości przekraczającej 15 000 zł na rzecz czynnego podatnika VAT i:

• przelewa pieniądze na rachunek, którego w dniu zlecenia przelewu nie ma w wykazie podatników VAT, albo
• nie stosuje obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności, mimo że transakcja powinna zostać opłacona w MPP.

Według założeń projektu samo takie naruszenie nie ma już powodować wyłączenia wydatku z kosztów w PIT lub CIT. Dla przedsiębiorców oznaczałoby to ograniczenie bardzo dotkliwej konsekwencji podatkowej, która dziś może wystąpić nawet wtedy, gdy transakcja jest rzeczywista, wydatek ma związek z działalnością, a kontrahent prawidłowo rozliczył podatek.

Co oznacza utrata kosztu według obecnych przepisów?

Obecnie przedsiębiorca, który płaci za określoną transakcję na rachunek spoza białej listy i nie skorzysta z przewidzianego zabezpieczenia, może być zobowiązany do wyłączenia odpowiedniej kwoty z kosztów uzyskania przychodów. Jeżeli wcześniej rozpoznał wydatek jako koszt, powinien go zmniejszyć, a gdy nie ma wystarczającej wartości kosztów — zwiększyć przychody.

Podobna sankcja w podatku dochodowym może wystąpić przy pominięciu obowiązkowego split payment. W praktyce oznacza to, że błąd techniczny podczas płatności może zwiększyć podstawę opodatkowania, a w konsekwencji również PIT lub CIT do zapłaty.

Projekt nie kwestionuje samego sensu weryfikacji kontrahentów. Rząd proponuje usunięcie sankcji kosztowej w podatkach dochodowych, uznając ją za nadmierne obciążenie administracyjne dla przedsiębiorców.

Dlaczego ta zmiana jest ważna po interpretacji EUREKA 700706?

Znaczenie projektu dobrze pokazuje interpretacja opublikowana w bazie EUREKA pod numerem 700706. Dotyczyła ona płatności za transakcje powyżej 15 000 zł na rachunek, którego nie było w wykazie VAT. Kontrahent rozliczył podatki, a fiskus nie poniósł ekonomicznego uszczerbku. Nabywca nie złożył jednak ZAW-NR w ustawowym terminie.

KIS uznała, że brak terminowego zawiadomienia oznacza zastosowanie wyłączenia z kosztów. Sam fakt, że kontrahent zapłacił VAT i podatek dochodowy, nie wystarczył do zachowania kosztu przez nabywcę.

Jeżeli projekt UDER107 wejdzie w życie w zapowiadanym kształcie, właśnie taka sankcja w PIT i CIT ma zostać usunięta na przyszłość. Nie oznacza to jednak automatycznego naprawienia rozliczeń z wcześniejszych okresów. O tym, do jakich płatności i okresów będą stosowane nowe przepisy, przesądzi ostateczna treść ustawy wraz z regulacjami przejściowymi.

Czy od 2027 r. nie trzeba będzie sprawdzać białej listy?

Nie należy wyciągać takiego wniosku. Projekt dotyczy konkretnej sankcji w PIT i CIT. Biała lista VAT jako wykaz podatników i ich rachunków nie znika. Weryfikacja rachunku nadal może mieć znaczenie dla bezpieczeństwa transakcji, procedur księgowych oraz odpowiedzialności solidarnej w VAT.

Także ZAW-NR nie należy uznawać za formularz, który na pewno stanie się zbędny. Obecnie zawiadomienie pełni dwie istotne funkcje:

• pozwala uniknąć negatywnych konsekwencji w kosztach PIT lub CIT,
• może chronić nabywcę przed odpowiedzialnością solidarną za zaległości sprzedawcy w VAT związane z daną transakcją.

Projekt zapowiedziany przez rząd usuwa pierwszą z tych sankcji. Nie wynika z tego automatycznie, że znika druga funkcja ZAW-NR. Nawet po zmianie przepisów o kosztach firmy mogą więc nadal potrzebować procedury sprawdzania rachunków i składania zawiadomień.

Czy obowiązkowy split payment zostanie zniesiony?

Nie. Projekt nie oznacza likwidacji obowiązkowego mechanizmu podzielonej płatności. Ma usunąć wyłączenie wydatku z kosztów podatkowych jako jedną z konsekwencji pominięcia MPP.

Jeżeli dana faktura spełnia warunki obowiązkowego split payment, przedsiębiorca nadal powinien zastosować komunikat przelewu MPP. Pominięcie mechanizmu może wiązać się z konsekwencjami wynikającymi z przepisów o VAT lub odpowiedzialności karnej skarbowej. Usunięcie sankcji w PIT i CIT nie jest równoznaczne z usunięciem wszystkich pozostałych ryzyk.

Czy znika limit 15 000 zł i obowiązek płatności przez rachunek?

Również nie. Zapowiadana deregulacja dotyczy sankcji związanych z rachunkiem spoza wykazu VAT oraz brakiem obowiązkowego MPP. Nie należy jej przedstawiać jako likwidacji wszystkich ograniczeń dotyczących płatności w transakcjach między przedsiębiorcami.

Osobno trzeba analizować obowiązek dokonywania płatności za określone transakcje za pośrednictwem rachunku płatniczego. Firma powinna nadal kontrolować wartość transakcji, sposób płatności, status kontrahenta oraz ewentualny obowiązek split payment.

Co obowiązuje przedsiębiorcę 21 lipca 2026 r.?

Na dzień publikacji rząd przyjął projekt, ale nie jest on jeszcze obowiązującą ustawą. Przedsiębiorca dokonujący płatności powinien postępować według obecnych regulacji.

Przed przelewem warto:

1. ustalić całkowitą wartość transakcji, a nie tylko pojedynczej faktury lub raty,
2. sprawdzić, czy sprzedawca jest czynnym podatnikiem VAT,
3. zweryfikować rachunek w wykazie podatników VAT na dzień zlecenia przelewu,
4. zapisać lub pobrać potwierdzenie weryfikacji,
5. sprawdzić, czy faktura podlega obowiązkowemu MPP,
6. w razie zapłaty na rachunek spoza wykazu złożyć ZAW-NR w terminie 7 dni od dnia zlecenia przelewu,
7. zachować dowody przelewu, weryfikacji i wysłania zawiadomienia.

Nie warto rezygnować z tych działań na podstawie samej informacji o przyjęciu projektu. Dopiero ogłoszona ustawa i data jej wejścia w życie zmienią sytuację prawną.

Przelew na rachunek spoza białej listy — co zrobić teraz?

Jeżeli przelew został już zlecony na rachunek niewidniejący w wykazie, trzeba ustalić, czy transakcja spełnia warunki objęcia sankcjami. Gdy są spełnione, obecnie podstawowym zabezpieczeniem jest terminowe złożenie ZAW-NR.

Ministerstwo Finansów wskazuje, że zawiadomienie należy przesłać w ciągu 7 dni od daty zlecenia przelewu. Formularz można złożyć elektronicznie w e-Urzędzie Skarbowym. Warto zachować urzędowe poświadczenie odbioru i powiązać je w dokumentacji księgowej z konkretną płatnością.

Jeżeli termin został przekroczony, sama zapowiedź zmiany od 2027 r. nie usuwa obecnego problemu. Należy ocenić skutki w PIT lub CIT i VAT według przepisów obowiązujących w dacie płatności oraz przeanalizować możliwe działania z księgowym lub doradcą.

Jak może wyglądać sytuacja po wejściu w życie zmiany?

Jeżeli ustawa zostanie uchwalona w zapowiadanym kształcie i zacznie być stosowana od 1 stycznia 2027 r., przelew na rachunek spoza białej listy lub pominięcie obowiązkowego MPP nie powinny same w sobie pozbawiać przedsiębiorcy kosztu uzyskania przychodów.

Nie będzie to jednak automatyczna gwarancja, że każdy wydatek stanie się kosztem. Nadal trzeba spełnić ogólne warunki podatkowe, czyli między innymi wykazać związek wydatku z osiąganiem przychodu albo zachowaniem lub zabezpieczeniem jego źródła, właściwie go udokumentować i sprawdzić, czy nie znajduje się w ustawowym katalogu wydatków wyłączonych z kosztów.

Zmiana usuwałaby szczególną sankcję techniczną. Nie zastępuje oceny gospodarczej i podatkowej samego wydatku.

Przykład: rachunek spoza wykazu w 2026 r.

Spółka kupuje usługę za 24 600 zł brutto od czynnego podatnika VAT. Przelewa całą kwotę na rachunek, którego w dniu zlecenia przelewu nie ma na białej liście. Nie składa ZAW-NR w terminie.

Jeżeli spełnione są pozostałe ustawowe przesłanki, według obecnych zasad spółka może utracić możliwość zaliczenia odpowiedniej kwoty do kosztów podatkowych. To, że dostawca później prawidłowo rozliczy VAT i CIT, nie musi usunąć skutku po stronie nabywcy.

Przykład: taka sama płatność po planowanej zmianie

Załóżmy, że analogiczna płatność zostaje zlecona po rozpoczęciu stosowania nowej ustawy, a ostateczny przepis odpowiada projektowi przyjętemu przez rząd. Sam przelew na rachunek spoza wykazu nie powinien wtedy powodować utraty kosztu w CIT.

Spółka nadal powinna jednak ocenić ryzyko odpowiedzialności solidarnej w VAT, sprawdzić potrzebę złożenia ZAW-NR i udokumentować zasadność wydatku. Innymi słowy: koszt może zostać zachowany, ale procedura zgodności nadal ma znaczenie.

Co projekt oznacza dla jednoosobowych firm i spółek?

Zmiana ma objąć zarówno podatników PIT prowadzących działalność gospodarczą, jak i podatników CIT. W praktyce skorzystać mogą więc między innymi przedsiębiorcy rozliczający dochód na skali lub podatkiem liniowym, a także spółki z o.o., spółki akcyjne i inne podmioty rozliczające CIT.

Nie jest to natomiast klasyczna korzyść dla podatnika opodatkowanego ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych, ponieważ w ryczałcie koszty uzyskania przychodów co do zasady nie obniżają podstawy opodatkowania. Znaczenie projektu zależy więc również od formy opodatkowania.

Harmonogram zmiany

• 21 lipca 2026 r. — przyjęcie projektu UDER107 przez Radę Ministrów.
• Kolejny etap — prace parlamentarne w Sejmie i Senacie.
• Następnie — podpis Prezydenta i publikacja w Dzienniku Ustaw.
• Planowane stosowanie — od 1 stycznia 2027 r., jeżeli termin pozostanie w ostatecznej ustawie.

W toku prac parlamentarnych treść projektu może zostać zmieniona. Przed wdrożeniem nowych procedur należy sprawdzić ostateczny tekst ustawy, przepisy przejściowe oraz datę wejścia w życie.

Checklista dla firmy na drugą połowę 2026 r.

• Nie wyłączaj automatycznej weryfikacji rachunków w białej liście.
• Zachowuj potwierdzenie sprawdzenia rachunku na dzień zlecenia przelewu.
• Pilnuj 7-dniowego terminu na ZAW-NR.
• Nie rezygnuj z obowiązkowego split payment.
• Oddziel procedurę kosztową od oceny odpowiedzialności solidarnej w VAT.
• Śledź prace parlamentarne nad projektem UDER107.
• Po publikacji ustawy zaktualizuj instrukcje księgowe i system akceptacji płatności.
• Nie zakładaj działania nowych zasad wstecz bez analizy przepisów przejściowych.

Najczęstsze błędne wnioski

• „Rząd przyjął projekt, więc zmiana już obowiązuje” — nie, obecne przepisy pozostają w mocy.
• „Biała lista zostanie zlikwidowana” — projekt dotyczy sankcji kosztowej, a nie likwidacji wykazu.
• „ZAW-NR na pewno przestanie być potrzebny” — formularz ma znaczenie także dla odpowiedzialności solidarnej w VAT.
• „Split payment znika” — projekt nie likwiduje obowiązkowego MPP.
• „Każdy wydatek będzie kosztem” — nadal obowiązują ogólne warunki zaliczenia wydatku do kosztów.
• „Zmiana naprawi wszystkie wcześniejsze przelewy” — zakres czasowy zależy od ostatecznych przepisów przejściowych.

FAQ

Czy można już płacić na rachunek spoza białej listy bez ryzyka utraty kosztu?

Nie. Na 21 lipca 2026 r. mamy projekt przyjęty przez rząd, a nie obowiązującą ustawę. Obecne zasady nadal obowiązują.

Od kiedy ma zniknąć sankcja kosztowa?

Planowane stosowanie zmiany wskazano od 1 stycznia 2027 r. Termin trzeba potwierdzić po zakończeniu procesu legislacyjnego i publikacji ustawy.

Czy projekt dotyczy PIT i CIT?

Tak. Projekt UDER107 zmienia ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i od osób prawnych.

Czy ZAW-NR trzeba obecnie złożyć w ciągu 7 dni?

Tak. Ministerstwo Finansów wskazuje termin 7 dni od dnia zlecenia przelewu na rachunek spoza wykazu.

Czy po zmianie ZAW-NR straci całe znaczenie?

Nie można tego zakładać. Nawet po usunięciu sankcji w kosztach zawiadomienie może nadal chronić przed odpowiedzialnością solidarną w VAT.

Czy brak obowiązkowego MPP będzie bez żadnych konsekwencji?

Nie. Projekt ma usunąć szczególną sankcję kosztową w PIT i CIT. Inne konsekwencje na gruncie VAT lub przepisów karnych skarbowych trzeba analizować oddzielnie.

Podsumowanie

Przyjęcie projektu UDER107 przez Radę Ministrów to dobra wiadomość dla przedsiębiorców. Od 2027 r. ma zniknąć sankcja polegająca na utracie kosztu podatkowego wyłącznie z powodu przelewu na rachunek spoza białej listy VAT lub pominięcia obowiązkowego split payment.

Najważniejsze zastrzeżenie brzmi jednak: zmiana jeszcze nie obowiązuje. Do czasu wejścia w życie ustawy firmy powinny nadal sprawdzać rachunki, archiwizować wyniki weryfikacji, pilnować terminu ZAW-NR i stosować obowiązkowy MPP. Także po zmianie biała lista oraz ZAW-NR mogą pozostać ważne z punktu widzenia VAT i odpowiedzialności solidarnej.

Informacje o PKD, podatkach i przydatne narzędzia dla przedsiębiorców znajdziesz na twojepkd.pl.

Źródła

• Kancelaria Prezesa Rady Ministrów — porządek posiedzenia Rady Ministrów 21 lipca 2026 r.
• KPRM — projekt UDER107 i opis planowanych rozwiązań
• Ministerstwo Finansów — zawiadomienie ZAW-NR
• EUREKA — informacja nr 700706

Materiał ma charakter informacyjny i przedstawia stan na 21 lipca 2026 r. Projekt może ulec zmianie w toku prac parlamentarnych. Przed podjęciem decyzji należy sprawdzić aktualny stan prawny i okoliczności konkretnej transakcji.